• امروز : چهارشنبه - ۱۳ مهر - ۱۴۰۱
  • برابر با : Wednesday - 5 October - 2022
0

پوکی استخوان چیست؟

  • کد خبر : 15355
  • 03 خرداد 1401 - 12:09
پوکی استخوان چیست؟
یکی از متداول ترین بیماری هایی که افراد در سنین مختلف با آن درگیر هستند، پوکی استخوان است.

به گزارش تسریر، شاید به خاطر داشته باشید که در دروه نوجوانی، والدینتان چقدر اصرار به خوردن غذاهای سالم داشتند و به نوشیدن شیر تاکید می‌کردند. این بیماری، نوعی بیماری خاموش است که با افزایش سن، بیشتر دیده می‌شود، اما ممکن است فرد مبتلا به پوکی استخوان اصلا از بیماری خود اطلاعی نداشته باشد. سوال اینجاست که علت پوکی استخوان چیست و نحوه درمان این بیماری چگونه است؟

با ما همراه باشید، آگاهی داشتن از این نکات مهم می‌تواند از مشکلات سختی که سنین بالا با یک زمین خوردن ساده پیش می‌آید، جلوگیری کند.

پوکی استخوان

پوکی استخوان

پوکی استخوان چیست؟

شاید شما هم درباره کلمه استئوپروز شنیده باشید، ولی معنا و مفهوم دقیق آن را ندانید. استئوپروز چیست؟ استئوپروز یا همان پوکی استخوان، در حقیقت به حالتی گفته می‌شود که استخوان ضعیف شده باشد یا حالت شکننده‌ای داشته باشد. منظور از شکنندگی استخوان این است که هر گونه خم شدن، فشار خفیف، افتادن و حتی سرفه می‌تواند موجب شکستن استخوان‌ها شود.

علت و عوامل موثر بر پوکی استخوان چیست؟

استخوان‌های بدن همیشه در حال تغییر هستند. این تغییرات که شامل تجزیه استخوان قدیمی و جایگزینی استخوان جدید است، در سنین جوانی با سرعت بیشتری انجام می‌شوند. اما به مرور زمان سرعت آن کاهش می‌یابد و در نتیجه استخوان‌های بیشتری در بدن از بین می‌روند. بنابراین علت این بیماری می‌تواند به عوامل ژنتیکی و یا میزان توده استخوانی تشکیل شده در جوانی بستگی داشته باشد.
عوامل مختلفی وجود دارند که ممکن است موجب پوکی استخوان شوند از جمله:

  • عوامل طبیعی و غیر قابل کنترل

برخی از عوامل ایجاد این بیماری مانند سن، جنسیت، نژاد، سابقه خانوادگی، استخوان بندی بدن و… خارج از کنترل شما هستند. به این معنی که شما نقش زیادی در به وجود آمدن آن ندارید! مثلا ممکن است به دلایل ژنتیکی به پوکی استخوان مبتلا شوید، یا اغلب شنیده‌اید که گفته می‌شود این بیماری در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود و یا در صورتی هر یک از اعضای خانواده شما به این بیماری دچار شده باشد، ممکن است شما نیز در معرض خطر باشید.

  • سطح هورمون

گاهی اوقات علت پوکی استخوان، کم و زیاد شدن هورمون‌های خاصی در بدن است. از جمله هورمون‌هایی که منجر به این بیماری می‌شوند می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

  • هورمون‌های جنسی: کاهش سطح استروژن در زنان و کاهش سطح تستوسترون در مردان ممکن است باعث ایجاد پوکی استخوان در آن‌ها شود.
  • تیروئید: مشکلات کم کاری یا پرکاری تیروئید یکی دیگر از عواملی است که به این بیماری می‌انجامد.
  • سایر غدد: فعالیت غدد فوق کلیوی و هایپرتیروئیدی نیز با این بیماری ارتباط نزدیکی دارند.
  • رژیم غذایی: داشتن یک رژیم غذایی سالم می‌تواند از بسیاری از بیما‌ری‌ها پیشگیری کند. با این حال، مصرف کم کلسیم، داشتن اختلالات اشتهایی و جراحی دستگاه گوارش مانند معده و روده، می‌توانند از عوامل موثر در پوکی استخوان باشند.
  • استروئیدها و داروها: در صورتی که شخصی از داروهای کورتیکواستروئید به مدت طولانی استفاده کند و یا از برخی داروها که برای مشکلات تشنج، ریفلاکس معده، سرطان و یا داروهای مخصوص پیوند اعضا هستند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار می‌گیرد.
  • مشکلات پزشکی: در صورتی که فردی به بیماری‌هایی مانند سلیاک، التهاب روده، بیماری کلیه یا کبد، سرطان، لوتوس، روماتیسم مفصلی، مولتیپل میلوما و… مبتلا باشد، ریسک ابتلای او به پوکی اسخوان بالاتر خواهد بود.
  • سبک زندگی: برخی از عادت‌های نادرست در زندگی، ممکن است منجر به پوکی استخوان شوند. به عنوان مثال مصرف دخانیات، مصرف زیاد الکل و سبک زندگی کم تحرک موجب کاهش تراکم استخوان در بدن می‌شوند و در نتیجه از عوامل این بیماری به شمار می‌آیند.

شایع‌ترین علائم پوکی استخوان چیست؟

متاسفانه بیماری پوکی استخوان در مراحل اولیه، هیچ علائم خاصی ندارد و به صورت کاملا خاموش در بدن پیش‌روی می‌کند و تنها با آزمایش‌های دقیق پزشکی قابل تشخیص است. اما پس از ضعیف شدن استخوان‌ها ممکن است علائمی در برخی افراد دیده شود. برخی از علائم مخفی این بیماری که ممکن است در افراد مختلف دیده شوند، عبارت‌اند از:

  • کمر درد بعد از شکستگی
  • کاهش قد به مرور زمان
  • شکستگی راحت‌تر استخوان‌ها
  • قامت خمیده
  • بیخوابی ناگهانی
  • بیماری‌های لثه
  • شل شدن دندان‌ها
  • گرفتگی شبانه پاها
  • داشتن ناخن‌های شکننده
  • داشتن اختلالاتی در گرفتن برخی از اشیاها

روش‌های تشخیص پوکی استخوان چگونه است؟

متأسفانه تشخیص استئوپروز تا زمانی که حداقل ۳۰ درصد استخوان‌ها از بین نرفته باشند، در عکس‌برداری‌های معمولی مانند رادیوگرافی امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل برای تشخیص پوکی استخوان از آزمایشی به نام سنجش تراکم استخوان استفاده می‌شود. در این آزمایش با استفاده از اشعه ایکس نواحی مختلفی مانند استخوان مفصل ران، ستون فقرات و غیره اسکن می‌شود. این آزمایش کاملا بدون درد بوده و شامل یک اسکنر است که از روی بدن شما عبور می‌کند. تنها کاری که باید انجام دهید این است که روی صندلی بنشینید و یا روی یک تخت دراز بکشید و منتظر بمانید تا تراکم استخوان‌های شما توسط اسکنر بررسی شود.

این اسکنر‌ها دو نوع مرکزی و محیطی دارند. در اسکنرهای مرکزی تراکم استخوان‌های ستون مهره‌ها و لگن بررسی می‌شود و در اسکنر‌های محیطی، مچ دست، مچ پا و انگشتان مورد اسکن و سنجش قرار می‌گیرند.

روش‌های درمان پوکی استخوان چیست؟

برای درمان پوکی استخوان، ابتدا باید در مورد شرایط فرد اطلاعات جامعی جمع‌آوری شود، زیرا متناسب با شرایط هر فرد، روش درمانی خاصی انتخاب می‌شود. در صورتی که استخوان‌های بیمار نازک و ضعیف باشند، ممکن است پزشک بخواهد fragility fracture را بررسی کند که به عنوان شکستگی سست شناخته می‌شود. در بررسی شکستگی سست، پزشک متخصص چند مورد زیر را در نظر می‌گیرد:

  • سن
  • BMI
  • سابقه شکستگی لگن در خانواده
  • آیا سیگار می‌کشید یا خیر؟
  • آیا به بیماری‌های دیگری مانند روماتید مفصلی مبتلا هستید؟
  • اندازه‌گیری تراکم استخوان با اسکن اشعه ایکس

معمولا برای درمان پوکی استخوان از روش‌های غیر جراحی استفاده می‌شود. برخی از این روش‌ها عبارت‌اند از:

  • استفاده از بیوفسفونات

اغلب داروهایی که برای درمان پوکی استخوان تجویز می‌شوند، معمولا از خانواده فسفونات هستند. با وجود اینکه در مطالعه این داروها عوارض جانبی مانند حالت تهوع، شکم درد و دل درد دیده شده، اما در صورت مصرف صحیح آن‌ها با مشکل جدی روبه‌رو نمی‌شوید. از جمله داروهای دارای بیس فسفونات که برای درمان این بیماری استفاده می‌شوند، می‌توان به آلندرونات، ریزیدرونات، ایباندرونات و اسید زولدرونیک اشاره کرد.

  • استفاده از داروهای آنتی بادی مونوکلونال

یکی دیگر از روش‌های درمان پوکی استخوان استفاده از دنوزوماب است که می‌تواند تراکم استخوان بهتری نسبت به بیس فسفونات ایجاد کند. با این حال، عوارض جانبی این نوع دارو بسیار جدی است و و احتمالا در صورتی که استفاده از این دارو را آغاز کنید تا مدت بسیار طولانی باید آن را ادامه دهید و دیگر نمی‌توانید آن را قطع کرده و یا با داروی دیگری جایگزین کنید. توجه کنید که در صورت قطع این دارو، ممکن است دچار شکستگی استخوان ستون فقرات شوید. همچنین هنگام استفاده از این دارو، اجازه کشیدن دندان را نخواهید داشت. بنابراین باید قبل از شروع دوره درمان به دندانپزشک مراجعه کنید و از سلامت دندان‌های خود مطمئن شوید در طول دوره درمان نیز از دندان‌های خود به خوبی مراقبت کنید.

  • جایگزینی هورمون

همانطور که در بالا نیز به آن اشاره کردیم، کاهش برخی از هورمون‌ها مانند هورمون استروژن و تستوسترون می‌تواند موجب ابتلا به پوکی استخوان شود. بنابراین می‌توان با استفاده از داروهایی که عملکردی مشابه این هورمون‌ها دارند و می‌توانند نقش آنها را تقلید کنند، این مشکل را درمان کرد. معمولا از داروی رالوکسیفن برای جایگزینی این هورمون‌ها استفاده می‌شود اما عوارض جانبی آن ممکن است شامل خطر لخته شدن خون و گرگرفتگی باشد.

  • داروهای مخصوص استخوان‌سازی

اگر روش‌های متداول درمان پوکی استخوان برای بیمار قابل استفاده نباشد، پزشک می‌تواند از داروهایی مانند تری پاراتاید (فورتئو)، آبالوپاراتاید (تیلموس) و روموزوزوماب استفاده کند. البته باید اشاره کنیم که این داروها فقط به مدت یک یا دو سال قابل استفاده هستند.

  • ورزش

خبر خوب برای برخی از افرادی که به پوکی استخوان مبتلا هستند، این است که می‌توانند با ورزش و انجام برخی تمرینات ورزشی در خانه، علائم این بیماری خود را کاهش دهند. همچنین ورزش ممکن است در بهبود تراکم استخوان و پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان نیز نقش موثری داشته باشد. بنابراین تاثیر ورزش را در حفظ سلامت بدن جدی بگیرید.

  • فیزیوتراپی

همانطور که می‌دانید فیزیوتراپی شامل حرکات و تمریناتی است که برای درمان بیماری‌های مختلف استفاده می‌شود. فیزیوتراپی می‌تواند به ایجاد استخوان‌های قوی و سالم کمک کند. معمولا تمرینات و حرکاتی که برای هر شخص انجام می‌شود، متفاوت است زیرا انتخاب این تمرینات به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

    • علت پوکی استخوان
    • سطح تناسب بدن فرد
    • میزان تحمل فرد
    • میزان ریسک شکستگی استخوان ستون فقرات در فرد
  • مگنت‌تراپی

یکی دیگر از روش‌های جالب و موثر برای درمان پوکی استخوان، مگنت‌تراپی (PMT) است. در مگنت‌تراپی از یک میدان مغناطیسی ثابت استفاده می‌شود. همانطور که می‌دانید در میدان مغناطیسی، دو قطب شمال و جنوب (منفی و مثبت) وجود دارد. قطب جنوب یک تاثیر الکتریکی مثبت و قطب شمال تاثیر الکتریکی منفی ایجاد می‌کند و در نتیجه آن تراکم استخوانی افزایش می‌یابد.

این روش می‌تواند فرآیند سرعت کاهش تراکم استخوانی را آهسته کند و فرآیند تجدید ساختار استخوانی را بهبود بخشد. علاوه بر آن، می‌تواند موجب افزایش در جریان خون در بدن شود. احتمال موفقیت این روش در درمان این بیماری بسیار زیاد است.

  • رژیم غذایی

در حقیقت یکی از موثرین عوامل در پیشگیری و بهبود پوکی استخوان، رژیم غذایی صحیح است. کمبود برخی ویتامین‌ها مانند کلسیم و ویتامین D می‌تواند علت پوکی استخوان باشد. بنابراین تا حد امکان باید رژیم غذایی سالمی داشته باشید. تغذیه سالم خصوصا در افراد جوان برای پیشگیری از این بیماری بسیار حیاتی است. از جمله مواد غذایی که حتما باید در رژیم غذایی روزانه خود استفاده کنید عبارتند از:

    • محصولات لبنی کم چرب
    • ماهی ساردین، قباد، سالمون و …
    • میوه و آب میوه‌های حاوی کلسیم
    • سبزیجات دارای برگ سبز تیره
    • زرده تخم مرغ

همچنین سعی کنید از مصرف غذاهایی که شور هستند و نوشیدنی‌های حای کافئین و گازدار پرهیز کنید.

پوکی استخوان

پوکی استخوان

عوارض پوکی استخوان چیست؟

پوکی استخوان بیماری بسیار خطرناکی است که ممکن است موجب معلولیت دائم شده یا با کاهش دامنه حرکت فرد مبتلا، فعالیت‌های روزانه را تحت تأثیر قرار دهد. برخی از مهم‌ترین عوارض پوکی استخوان عبارت‌اند از:

  • شکستگی‌های استخوانی مداوم که ممکن است به طور کامل درمان نشوند.
  • شکستگی لگن
  • تغییر شکل ستون فقرات
  • به وجود آمدن مشکلات تنفسی در اثر شکستگی در ستون فقرات

برای پیشگیری از پوکی استخوان چه کنیم؟

مانند هر بیماری دیگری، پیشگیری از پوکی استخوان بسیار آسان‌تر از درمان آن خواهد بود. خوشبختانه پیشگیری از این بیماری بسیار آسان است و با چند اقدام ساده قابل انجام است. برخی از این اقدامات عبارتند از:

  • فعالیت بدنی و تحرک داشتن

داشتن فعالیت و تحرک بدنی، یکی از موثرترین راه‌ها برای پیشگیری از پوکی استخوان است زیرا می‌تواند استخوان‌های بدن را تقویت کند. برخی از ورزش‌هایی که می‌توانید انجام دهید و نیازی به امکانات و هزینه خاصی ندارند شامل ورزش‌های مقاومتی مانند یوگا، دویدن، پیاده‌روی و ورزش‌های قدرتی و پرشی هستند.

  • مصرف غذاهای سالم

داشتن تغذیه سالم در هر سن و شرایطی برای سلامتی حیاتی است، اما برای پیشگیری از پوکی استخوان، در دوره نوجوانی که دوره مهمی برای تشکیل استخوان‌های قوی و محکم است، باید به رژیم غذایی توجه ویژه‌ای داشته باشید. بهتر است تا حد امکان از غذاهایی که دارای ویتامین‌هایی مانند کلسیم، ویتامین D، روی و منزیم استفاده کنید. علاوه بر آن، مصرف لبنیات، موز، آلو سیاه، روغن زیتون، ماهی، سویا و … را نباید فراموش کرد.

  • تناسب اندام

داشتن وزن مناسب می‌تواند خطر ابتلا به پوکی استخوان را کاهش دهد. زنانی که دچار کمبود وزن هستند، زودتر به پوکی استخوان دچار می‌شوند. همچنین درصد بالایی از کسانی که وزن زیادی دارند و چربی شکمی آنها زیاد است، نیز از پوکی استخوان رنج می‌برند.

  • سیگار نکشیدن

توجه داشته باشید که هر چه بدن انسان سالم‌تر باشد، احتمال مبتلا شدن به بیماری‌های مختلف در آن کاهش می‌یابد. سیگار کشیدن یکی از عواملی است که موجب تخریب استخوان‌ها و بالاتر رفتن میزان شکستگی در استخوان می‌شود.

  • داشتن آگاهی کامل از شرایط خود

همان‌طور که گفتیم متأسفانه بیماری پوکی استخوان می‌تواند تا مدت‌ها بدون هیچ علامتی در بدن بیمار باعث تخریب استخوان‌ها ‌شود. در صورتی که هر فرد، معاینات و چکاپ‌های پزشکی خود را به طور کامل و منظم پیگری کند، می‌تواند قبل از آنکه دیر شود این بیماری خاموش را ریشه‌یابی کرده و آن را درمان کند.

  • مصرف مکمل‌ها برای پیشگیری از پوکی استخوان

افرادی که ریسک ابتلای آن‌ها به پوکی استخوان بالاست، مانند زنانی که در دوران پس از یائسگی قرار دارند، خانم‌های باردار، افرادی که در سابقه خانوادگی آن‌ها این بیماری دیده شده و… بهتر است به پزشک مراجعه کنند و با توجه به شرایط فیزیکی و سابقه خانوادگی خود از داروهای پیشگیری از پوکی استخوان استفاده کنند.

  • نوشیدن چای

مطالعاتی که درمورد چای انجام شده است، نشان می‌دهد که نوشیدن چای به میزان ۲ تا ۳ استکان در روز، موجب محکم‌تر شدن استخوان‌ها می‌شود. با وجود اینکه هنوز دلیل آن مشخص نشده ، اما نتیاج به دست آمده نشان می‌دهد که مصرف چای تا ۳۷ درصد خطر شکستگی لگن را کاهش می‌دهد.

  • جلوگیری از افسردگی

محققان معتقدند که افسردگی موجب کاهش تراکم استخوانی می‌شود و رابطه مستقیمی بین افسردگی و کاهش تراکم استخوانی وجود دارد. بنابراین اگر از افسردگی رنج می‌برید، حتما در کنار درمان آن، برای کنترل وضعیت تراکم استخوانی خود نیز به پزشک متخصص مراجعه کنید.

سوالات متداول در مورد بیماری پوکی استخوان

  1. پوکی استخوان در چه افرادی دیده می‌شود؟
    پوکی استخوان ممکن است هر فردی را اعم از زن و مرد، درگیر کند. با این حال زنان سفید پوست و آسیایی، به ویژه زنان مسن که یائسه شده‌اند و خانم‌های باردار بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند.
  2. پوکی استخوان از کجا شروع می‌شود؟
    استخوان نوعی بافت زنده است که دائما دچار تجزیه و جایگزینی می‌شود. در صورتی که تعادل بین تجزیه و جایگزین شدن به هم بخورد و میزان تولید استخوان جدید با از بین رفتن استخوان قدیمی تناسبی نداشته باشد، این بیماری شروع می‌شود.
  3. چرا به پوکی استخوان بیماری خاموش می‌گویند؟
    دلیل اصلی این که این بیماری را بیماری خاموش می‌نامند، این است که علائم و نشانه‌های خاصی ندارد و برخلاف سایر بیماری‌ها، خود بیمار به راحتی نمی‌تواند آن را تشخیص دهد. همچنین تا مدت زمان زیادی بدون علائم باقی می‌ماند و فقط در شرایطی حس می‌شود که وضعیت استخوان‌ها بسیار بد شده و بیمار دچار حوادثی مانند شکستگی، خمیدگی پشت، درد کمر و … می‌شود.
  4. چه زمانی باید به دکتر مراجعه کرد؟
    بهتر است معاینات و چکاپ‌های سالانه خود را فراموش نکنید و علاوه بر آن، در صورتی که یکی از شرایط زیر را دارید، هر چه سریع‌تر با یک متخصص روماتولوژی مشورت کنید:

» یائسگی زودرس
» مصرف کورتیکواستروئید به مدت چند ماه
» سابقه شکستگی لگن در خانواده
» سابقه پوکی استخوان در خانواده

 

بیشتر بخوانید:

 

لینک کوتاه : https://www.tasrir.ir/?p=15355

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.